
DIQQAT! PHP dasturida masofadan turib serverda zararli kodlarni bajarişga olib kelişi mumkin bölgan kritik zaifliklar aniqlandi!
2026-yil 18-noyabr kuni PHP xavfsizlik jamoasi dasturiy taʼminotning barça qöllab-quvvatlanayotgan tarmoqlariga taʼsir qiluvçi xavfsizlik zaifliklari yuzasidan muhim ogohlantiriş eʼlon qildi. Aniqlangan muammolar orasida xavflilik darajasi kritik deb baholangan zaifliklar ham mavjud bölib, ular muayyan şaroitlarda tajovuzkorlarga masofadan turib serverda zararli dasturiy kodlarni bajariş imkonini berişi mumkin.
PHP xavfsizlik jamoasining maʼlum qilişiça, uşbu zaifliklarni bartaraf etişga qaratilgan yangilanişlar 2026-yil 19-noyabr kuni UTC vaqti bilan 14:00–14:30 oraliğida, yaʼni Toşkent vaqti bilan 19:00–19:30 oraliğida eʼlon qilinişi rejalaştirilgan.
Mazkur yangilanişlar PHP dasturining muntazam tört haftalik yangilanişlar jadvali doirasida çiqariladi. Biroq aniqlangan xavfsizlik muammolarining jiddiyligi sababli işlab çiquvçilar tizim administratorlari va dasturçilarni yangilanişlarga oldindan tayyorgarlik körişga çaqirmoqda.
Dastlabki maʼlumotlarga köra, kritik zaifliklardan foydalaniş uçun PHP dasturining standart bölmagan sozlamalari yoki kam uçraydigan dasturiy konfiguratsiyalar mavjud bölişi talab etiladi.
Bu esa zaif PHP versiyasidan foydalanayotgan barça serverlar bir xil darajada xavf ostida ekanini anglatmaydi. Zaifliklardan amalda foydalaniş imkoniyati server konfiguratsiyasi, PHP funksiyalarining faolligi hamda veb-ilovaning işlaş mexanizmlariga boğliq.
Şunga qaramay, PHP platformasidan foydalanayotgan taşkilotlarga xavfsizlik yangilanişlarini keçiktirmasdan örnatiş tavsiya etiladi.
PHP platformasi va uning veb-infratuzilmadagi ahamiyati
PHP — server tomonida işlovçi dasturlaş tili bölib, dinamik veb-saytlar, korporativ axborot tizimlari, elektron tijorat platformalari, veb-ilovalar va turli onlayn xizmatlarni yaratişda keng qöllaniladi.
PHP dasturlari foydalanuvçilardan kelayotgan sörovlarni qayta işlaş, maʼlumotlar bazalari bilan işlaş, foydalanuvçi sessiyalarini boşqariş, fayllarni yuklaş va boşqa server funksiyalarini bajariş uçun işlatiladi.
Jumladan, WordPress, Drupal, Joomla kabi kontentni boşqariş tizimlari hamda Laravel va Symfony kabi dasturiy freymvorklar PHP texnologiyasiga asoslangan.
Şu sababli PHP dasturining asosiy komponentlarida aniqlangan xavfsizlik zaifliklari faqat alohida veb-saytga emas, balki uşbu texnologiya asosida işlovçi köplab axborot tizimlariga ham taʼsir körsatişi mumkin.
Ayniqsa, PHP dasturi internetga oçiq veb-serverlarda işlatilganda, undagi xavfsizlik kamçiliklari server resurslariga ruxsatsiz kiriş, maxfiy maʼlumotlarning oşkor bölişi yoki xizmatlar faoliyatining izdan çiqişi kabi jiddiy oqibatlarga olib kelişi ehtimoli mavjud.
CVE-2026-115560 — PHP Session Upload Progress mexanizmidagi kritik zaiflik
Kutilayotgan xavfsizlik yangilanişlari doirasida bartaraf etilişi rejalaştirilgan muhim muammolardan biri CVE-2026-115560 identifikatori bilan röyxatga olingan zaiflik hisoblanadi.
Mazkur zaiflik PHP dasturining Session Upload Progress funksiyasi bilan boğliq bölib, muayyan şaroitlarda masofadan turib zararli kodlarni bajariş (Remote Code Execution — RCE) imkonini yuzaga keltirişi mumkin.
Session Upload Progress — foydalanuvçi tomonidan serverga fayl yuklanayotgan vaqtda uşbu jarayonning bajariliş holatini kuzatiş imkonini beruvçi PHP mexanizmidir.
Masalan, foydalanuvçi veb-saytga katta hajmdagi fayl yuklayotganda, dastur uşbu funksiya orqali yuklaş jarayonining neça foizi bajarilganini aniqlaşi va foydalanuvçiga tegişli maʼlumotni körsatişi mumkin.
Mazkur mexanizm yuklaş jarayoniga oid ayrim maʼlumotlarni foydalanuvçi sessiyasi bilan boğliq holda saqlaydi.
Aniqlangan zaiflik esa sessiya maʼlumotlarini boşqariş va fayl yuklaş jarayonidagi muayyan şaroitlarning özaro taʼsiri bilan boğliq.
PHP xavfsizlik jamoasi uşbu muammo haqida dastlab 2026-yil 23-oktabr kuni maʼlumot bergan.
Dastlabki ogohlantirişda zaiflikdan foydalaniş uçun PHP konfiguratsiyasidagi noodatiy sozlamalar va veb-ilovaning muayyan dasturiy işlaş mexanizmlari bir vaqtning özida mavjud bölişi kerakligi taʼkidlangan.
Zaiflik qanday xavf tuğdiradi?
Muayyan konfiguratsiyalarda tajovuzkor PHP dasturining fayl yuklaş jarayonini kuzatiş funksiyasi va sessiya maʼlumotlarini qayta işlaş mexanizmlari örtasidagi xavfsizlik kamçiligidan foydalanişi mumkin.
Agar zaiflikdan foydalaniş uçun zarur şaroitlar mavjud bölsa, tajovuzkor serverda özi boşqaradigan zararli dasturiy kodlarning bajarilişiga erişişi ehtimoli yuzaga keladi.
Bunday hujum muvaffaqiyatli amalga oşirilgan taqdirda, tajovuzkor PHP jarayoniga berilgan huquqlar doirasida server resurslariga taʼsir körsatişi mumkin.
Biroq PHP xavfsizlik jamoasi uşbu zaiflikdan foydalaniş uçun zarur bölgan barça texnik şaroitlarni hozirça batafsil oçiqlamagan. Şu sababli uni PHP dasturining barça konfiguratsiyalarida bir xil tarzda ekspluatatsiya qiliş mumkin, degan xulosaga keliş notöğri.
Zaiflikdan vaqtinça himoyalaniş çoralari
PHP xavfsizlik jamoasi yangilanişlar çiqarilgunga qadar tegişli xavf ostidagi tizimlarda Session Upload Progress funksiyasini vaqtinça öçirişni tavsiya qilgan.
Buning uçun PHP konfiguratsiya faylida quyidagi parametrdan foydalaniş mumkin:
session.upload_progress.enabled = Off
Mazkur parametr fayl yuklaş jarayonini sessiya orqali kuzatiş funksiyasini öçiradi.
Biroq uşbu özgariş veb-ilovaning ayrim funksiyalariga taʼsir qilişi mumkinligi sababli, uni joriy etişdan oldin dasturiy taʼminotning Session Upload Progress mexanizmiga boğliqligini tekşiriş zarur.
PHP xavfsizlik jamoasining maʼlumotiga köra, dastur işlaş jarayonida sessiya maʼlumotlarini saqlaş usulini özgartirmaydigan veb-ilovalarda mazkur funksiyani yoqilgan holda qoldiriş mumkin.
Şu bilan birga, funksiyani vaqtinça öçiriş xavfsizlik yangilanişining örnini bosa olmaydi. Tegişli tuzatişlar çiqarilgandan söng ularni örnatiş zarur.
Oktabr oyida aniqlangan PHP2Shell zaifliklari bilan boğliqligi
2026-yil oktabr oyida PHP dasturida CVE-2026-109618 va CVE-2026-109619 identifikatorlari bilan röyxatga olingan ikkita kritik zaiflik aniqlangan edi.
Mazkur zaifliklar PHP2Şell nomi bilan ham tanilgan bölib, tajovuzkorlarga autentifikatsiyadan ötmasdan masofadan turib serverda zararli kodlarni bajariş imkonini berişi mumkin.
Har ikkala zaiflik CVSS 4.0 baholaş tizimi böyiça 9,2 ball bilan baholangan.
Ularni bartaraf etiş uçun 2026-yil 21-oktabr kuni PHP dasturining quyidagi xavfsizlik yangilanişlari çiqarilgan:
| CVE identifikatori | Zaiflik turi | Tuzatilgan versiyalar |
|---|---|---|
| CVE-2026-109618 | Xotira yetişmovçiligi holatini qayta işlaşdagi xatolik orqaliRCE | 8.2.35, 8.3.36, 8.4.27, 8.5.12 |
| CVE-2026-109619 | Böşatilgan xotira bilan boğliq içki holatning saqlanib qolişi orqali RCE | 8.2.35, 8.3.36, 8.4.27, 8.5.12 |
Uşbu zaifliklardan real kiberhujumlarda foydalanilgani haqida maʼlumotlar eʼlon qilingan va AQŞ Kiberxavfsizlik va infratuzilma xavfsizligi agentligi (CISA) ularni faol ekspluatatsiya qilinayotgan zaifliklar katalogiga kiritgan.
Biroq bu holat noyabr oyidagi yangi zaifliklardan ham kiberhujumlarda faol foydalanilayotganini anglatmaydi.
PHP dasturidagi zaifliklarni bartaraf etiş böyiça tavsiyalar
PHP platformasidan foydalanayotgan taşkilotlarning tizim administratorlari va axborot xavfsizligi mutaxassislariga quyidagi çoralarni amalga oşiriş tavsiya etiladi.
- PHP dasturining joriy versiyalarini aniqlaş.
Taşkilot infratuzilmasidagi barça PHP muhitlarini, jumladan, veb-serverlar, konteynerlar, virtual serverlar va xosting xizmatlarida işlayotgan nusxalarni inventarizatsiyadan ötkaziş zarur.
Buyruqlar satrida PHP versiyasini tekşiriş uçun:
php -v
Biroq uşbu buyruq faqat buyruqlar satri interfeysida işlatilayotgan PHP versiyasini körsatadi. Veb-server orqali sörovlarga xizmat körsatayotgan PHP-FPM yoki boşqa PHP muhitida boşqa versiya işlayotgan bölişi mumkin.
Şu sababli amalda veb-sörovlarni qayta işlayotgan PHP versiyasini ham alohida tekşiriş lozim.
- Xavfsizlik yangilanişlarini örnatiş.
2026-yil 19-noyabr kuni rejalaştirilgan yangilanişlar eʼlon qilingaç, PHP dasturining foydalanilayotgan tarmoğiga mos xavfsiz versiyasini örnatiş zarur.
PHP xavfsizlik jamoasi barça qöllab-quvvatlanayotgan tarmoqlar uçun tegişli tuzatişlar taqdim etilişini bildirgan.
Yangilanişlarni PHP dasturining rasmiy sayti yoki operatsion tizim distributivi tomonidan taqdim etiladigan işonçli paketlar orqali örnatiş tavsiya etiladi.
- Session Upload Progress funksiyasini tekşiriş.
CVE-2026-115560 zaifligidan taʼsirlaniş ehtimolini aniqlaş uçun PHP sessiyalarining işlaş mexanizmi va fayl yuklaş funksiyalarini tahlil qiliş zarur.
Ayniqsa, session.serialize_handler parametrining dastur işlaş jarayonida özgartirilişi va session.upload_progress.enabled funksiyasining yoqilganligi tekşirilişi kerak.
PHP xavfsizlik jamoasining 23-oktabrdagi izohiga köra, xavfli şaroit session.serialize_handler dastlab php_binary yoki php_serialize qiymatiga sozlanib, keyinçalik session_start() çaqirilişidan oldin ini_set() orqali php qiymatiga özgartirilganda yuzaga kelişi mumkin. 2026
Agar bunday konfiguratsiya mavjud bölsa, xavfsizlik yangilanişi örnatilgunga qadar Session Upload Progress funksiyasini vaqtinça öçiriş tavsiya etiladi.
- PHP xizmatlarini qayta işga tuşiriş.
Xavfsizlik yangilanişlari örnatilgandan söng tegişli PHP xizmatlari va işçi jarayonlarini qayta işga tuşiriş zarur.
Bu yangilangan dasturiy komponentlarning amalda işga tuşişini taʼminlaydi.
Şuningdek, konteyner muhitlarida eskirgan PHP obrazlarini yangilangan versiyalar bilan almaştiriş va yangi konteynerlarni işga tuşiriş lozim.
- Server faoliyatini monitoring qiliş.
PHP asosida işlovçi veb-serverlarning faoliyatini muntazam kuzatib boriş va ehtimoliy kiberhujum belgilarini aniqlaş tavsiya etiladi.
Xususan, quyidagi holatlarga eʼtibor qaratiş zarur:
- PHP jarayonlari tomonidan noodatiy tizim buyruqlarining işga tuşirilişi;
- Fayl yuklaş funksiyalariga şubhali sörovlarning yuborilişi;
- Serverda nomaʼlum PHP fayllari yoki zararli skriptlarning paydo bölişi;
- PHP-FPM yoki boşqa işçi jarayonlarning kutilmaganda töxtaşi;
- Taşqi IP-manzillar bilan şubhali tarmoq ulanişlarining örnatilişi;
- Sessiyalarni boşqariş va fayl yuklaş jarayonlarida noodatiy xatoliklarning kuzatilişi.
Şubhali holatlar aniqlangan taqdirda, tegişli log-fayllarni saqlaş va kiberhodisa yuzasidan qöşimça tekşiruvlar ötkaziş zarur.
Xulosa
PHP xavfsizlik jamoasi tomonidan 2026-yil 19-noyabrga rejalaştirilgan yangilanişlar dasturiy taʼminotning barça qöllab-quvvatlanayotgan tarmoqlaridagi xavfsizlik muammolarini bartaraf etişga qaratilgan.
Ayniqsa, CVE-2026-115560 zaifligi muayyan konfiguratsiyalarda masofadan turib zararli kodlarni bajariş xavfini yuzaga keltirişi bilan jiddiy eʼtibor talab qiladi.
Mazkur zaifliklardan foydalaniş uçun noodatiy dasturiy sozlamalar mavjud bölişi talab etilsa-da, taşkilotlar bunday konfiguratsiyalar öz infratuzilmasida mavjud emasligiga işonç hosil qilişi lozim.
Şu munosabat bilan PHP platformasidan foydalanayotgan barça taşkilotlarga dasturiy taʼminotning joriy versiyalarini tekşiriş, xavfsizlik yangilanişlari çiqarilişi bilan ularni zudlik bilan örnatiş, Session Upload Progress funksiyasining sozlamalarini qayta körib çiqiş hamda serverlar faoliyati ustidan doimiy monitoring olib boriş tavsiya etiladi.



