DIQQAT! PHP dasturlaş tilida kritik zaiflik aniqlandi: tajovuzkorlar xavfsizlik yangilanişlarini çetlab õtib, serverlarda zararli kodlarni işga tuşirişlari mumkin!

Kiberxavfsizlik bõyiça tadqiqotçilar PHP dasturlaş tilida phpAfterShell deb nomlangan yangi hujum usulini aniqladilar. Uşbu hujum usuli tajovuzkorlarga PHP dasturining sessiyalarni boşqariş mexanizmidagi zaiflikdan foydalanib, serverda autentifikatsiyadan õtmasdan masofadan turib zararli kodlarni bajariş imkonini berişi mumkin.

CVE-2026-126714 identifikatori bilan rõyxatga olingan mazkur zaiflik CVSS 4.0 baholaş tizimi bõyiça 9,2 ball bilan baholangan va kritik xavflilik darajasiga ega.

2026-yil 19-noyabr kuni Depthfirst kompaniyasi tadqiqotçilari tomonidan eʼlon qilingan maʼlumotlarga kõra, yangi hujum usuli joriy yilning oktabr oyida aniqlangan PHP2Shell zaifliklarini bartaraf etiş uçun çiqarilgan xavfsizlik yangilanişlarini ham çetlab õtişga imkon beradi.

Bu esa avvalgi xavfsizlik yangilanişlarini õrnatgan, biroq noyabr oyidagi tegişli tuzatişlarni qõllamagan PHP serverlari ham xavf ostida qolişi mumkinligini anglatadi.

Zaiflikning mohiyati va kelib çiqiş sabablari

Mazkur zaiflik PHP dasturlaş tilining foydalanuvçi sessiyalarini fayllar orqali saqlaş va boşqariş mexanizmida aniqlangan.

Odatda veb-ilovalar foydalanuvçining tizimga kirganligi, şaxsiy sozlamalari, elektron savatçasidagi mahsulotlar va boşqa vaqtinçalik maʼlumotlarni saqlaş uçun sessiyalardan foydalanadi. PHP dasturida bunday maʼlumotlar standart sozlamalarda serverning maxsus sessiya fayllariga yoziladi.

Muammo PHP dasturining fayl yuklaş jarayonini kuzatiş funksiyasi (session.upload_progress) bilan boğliq.

Uşbu funksiya faollaştirilgan bõlsa, PHP foydalanuvçi tomonidan yuborilayotgan faylni qabul qiliş davomida sessiya faylini oçişi va undagi maʼlumotlarni yangilaşi mumkin.

Muhimi, ayrim holatlarda bu jarayon veb-ilovaning asosiy dasturiy kodi işga tuşişidan oldin amalga oşiriladi. Şu sababli veb-ilovada foydalanuvçini autentifikatsiyadan õtkaziş mexanizmi mavjud bõlsa ham, u PHP darajasida yuzaga keladigan mazkur xavfli jarayonning oldini ololmasligi mumkin.

Tadqiqotçilar aniqlanişiça, sessiya fayliga maʼlumot yoziş jarayoni kutilmaganda uzilib qolsa, faylda eski va yangi maʼlumotlar aralaşgan, yaxlitligi buzilgan holat yuzaga kelişi mumkin.

Keyinçalik veb-ilova session_start() funksiyasini çaqirganda, PHP bunday sessiya faylini qayta õqişi va undagi maʼlumotlarni qayta tiklaşga urinişi mumkin.

Aynan şu jarayonda deserializatsiya, yaʼni saqlangan maʼlumotlardan dasturiy obyektlarni qayta tiklaş mexanizmi işga tuşadi. Muayyan şaroitlarda uşbu mexanizm boşqa zaiflik bilan birgalikda qõllanilganda, tajovuzkor tomonidan zararli kod bajarilişiga olib kelişi mumkin.

phpAfterShell hujumi qanday amalga oşiriladi?

Depthfirst tadqiqotçilarining texnik tahliliga kõra, phpAfterShell hujumi avval aniqlangan PHP2Shell zaifliklaridan foydalaniş usuli bilan farqlanadi.

Oktabr oyidagi xavfsizlik yangilanişlari fayl yuklaş jarayonini kuzatiş vaqtida PHP tomonidan qayta tiklanişi mumkin bõlgan obyektlarga çeklovlar kiritgan edi.

Biroq yangi tadqiqotlar uşbu himoya mexanizmi sessiya fayliga yoziş jarayoni uzilib qolişi natijasida yuzaga keladigan barça xavfli holatlarni qamrab olmaganini kõrsatdi.

Yangi hujum usulida tajovuzkor PHP sessiya faylining yaxlitligi buzilişiga olib keladigan vaziyatdan foydalanadi. Keyinçalik veb-ilova uşbu faylni qayta õqiganida, avvalgi xavfsizlik çeklovlari bilan himoyalanmagan boşqa dasturiy jarayon işga tuşişi mumkin.

Tadqiqotçilar mazkur holatni PHP dasturining içki sinflaridan biridagi xotira bilan işlaş zaifligi bilan birlaştirib, serverda masofadan turib kod bajariş imkoniyatini tajriba orqali namoyiş etganlar.

Şuni alohida taʼkidlaş kerakki, mazkur hujum natijasida bajariladigan kod odatda PHP işçi jarayoniga berilgan huquqlar doirasida işlaydi. Bu tajovuzkor avtomatik ravişda serverning barça maʼmuriy huquqlarini qõlga kiritadi, degani emas.

Şunga qaramay, PHP jarayoniga berilgan ruxsatlar yetarliça keng bõlsa, hujum oqibatida veb-ilova fayllari, maxfiy sozlamalar, maʼlumotlar bazasiga ulaniş rekvizitlari va boşqa muhim axborotlar xavf ostida qolişi mumkin.

Zaiflikdan foydalaniş qanday oqibatlarga olib kelişi mumkin?

Mazkur zaiflikdan muvaffaqiyatli foydalaniş quyidagi xavflarni yuzaga keltirişi mumkin:

  • Serverda zararli kodlarni bajariş: tajovuzkor PHP işçi jarayonining huquqlari doirasida õzboşimçalik bilan kod işga tuşiriş imkoniyatiga ega bõlişi mumkin.
  • Maxfiy maʼlumotlarning oşkor bõlişi: veb-ilova konfiguratsiyalari, autentifikatsiya maʼlumotlari va maʼlumotlar bazasiga ulaniş rekvizitlari qõlga kiritilişi mumkin.
  • Veb-resurslarning buzilişi: serverdagi fayllar õzgartirilişi, zararli skriptlar joylaştirilişi yoki veb-ilovaning normal faoliyati izdan çiqarilişi mumkin.
  • Foydalanuvçilar maʼlumotlariga tahdid: PHP jarayonining ruxsatlariga qarab, foydalanuvçilarga tegişli maʼlumotlarni õqiş yoki õzgartiriş imkoniyati yuzaga kelişi mumkin.
  • Keyingi kiberhujumlarga zamin yaratilişi: dastlabki ruxsatsiz kirişdan sõng tajovuzkor serverdagi boşqa zaifliklardan foydalanişga urinişi mumkin.

Mazkur oqibatlar hujumning muvaffaqiyatli amalga oşirilişi, serverning konfiguratsiyasi va PHP jarayoniga berilgan huquqlarga boğliq.

Qaysi PHP versiyalari zaiflikdan taʼsirlangan?

2026-yil 19-noyabr kuni PHP işlab çiquvçilari mazkur zaiflikni bartaraf etuvçi xavfsizlik yangilanişlarini eʼlon qildilar.

Quyidagi jadvalda zaiflik taʼsir qiladigan PHP versiyalari va ularni bartaraf etuvçi yangilanişlar keltirilgan.

PHP tarmoğiZaif versiyalarTuzatilgan versiya
PHP 8.28.2.36 dan oldingi8.2.36
PHP 8.38.3.37 dan oldingi8.3.37
PHP 8.48.4.28 dan oldingi8.4.28
PHP 8.58.5.13 dan oldingi8.5.13

PHP 8.1 va undan oldingi tarmoqlarning rasmiy qõllab-quvvatlaş muddati yakunlangan. Şu sababli ulardan foydalanayotgan taşkilotlarga PHP dasturining qõllab-quvvatlanadigan versiyalariga õtiş tavsiya etiladi.

Taʼkidlaş joizki, zaiflik muayyan veb-ilova yoki kontentni boşqariş tizimiga emas, balki bevosita PHP dasturlaş tilining içki mexanizmiga tegişli. Şuning uçun PHP asosida işlaydigan turli veb-ilovalar, jumladan, WordPress, Laravel va boşqa platformalardan foydalanadigan tizimlar ham tegişli şaroitlarda xavf ostida qolişi mumkin.

Biroq sessiya maʼlumotlarini PHP ning standart fayl mexanizmi õrniga Redis, maʼlumotlar bazasi yoki boşqa muqobil saqlaş tizimlarida saqlaydigan ilovalar aynan uşbu zaiflikdan taʼsirlanmaydi.

Oktabr oyidagi xavfsizlik yangilanişlari nima uçun yetarli emas?

2026-yil oktabr oyida PHP2Shell nomi bilan maʼlum bõlgan zaifliklarni bartaraf etiş maqsadida PHP 8.2.35, 8.3.36, 8.4.27 va 8.5.12 versiyalari çiqarilgan edi.

Mazkur yangilanişlar fayl yuklaş jarayonida obyektlarni qayta tiklaş bilan boğliq ayrim xavfli amallarni çeklagan.

Ammo phpAfterShell hujumi sessiya fayli şikastlanganidan keyin uni qayta õqiş jarayonidagi boşqa zaiflikdan foydalanadi.

Şu sababli oktabr oyidagi yangilanişlar õrnatilgan bõlsa ham, CVE-2026-126714 zaifligini bartaraf etiş uçun noyabr oyidagi yangi xavfsizlik tuzatişlarini qõll aş zarur.

Xavfsizlik bõyiça qõşimça muhim maʼlumotlar

2026-yil noyabr oyidagi PHP xavfsizlik yangilanişlari sessiyalarni boşqariş va boşqa içki mexanizmlar bilan boğliq xavflarni bartaraf etişga qaratilgan.

Ayrim turdagi xatoliklar masofadan kod bajariş, xizmat kõrsatişni rad etiş yoki maxfiy maʼlumotlarning oşkor bõlişiga olib kelişi mumkin.

Şuningdek, phpAfterShell zaifligidan himoyalanişda faqat veb-ilovalar xavfsizlik devoriga (WAF) tayaniş yetarli emas. Çunki hujumning muhim bosqiçlari PHP dasturining server içidagi sessiya fayllari bilan işlaş jarayoniga boğliq.

Şu sababli asosiy himoya çorasi PHP dasturining zaif versiyalarini yangilaş hisoblanadi.

Zaiflikni bartaraf etiş bõyiça tavsiyalar

Mazkur zaiflik bilan boğliq xavflarning oldini oliş maqsadida taşkilotlarning axborot xavfsizligi mutaxassislari va tizim maʼmurlariga quyidagi çoralarni amalga oşiriş tavsiya etiladi:

  1. PHP dasturini yangilaş. Serverlarda foydalanilayotgan PHP versiyalarini tekşiriş va ularni tegişli ravişda 8.2.36, 8.3.37, 8.4.28, 8.5.13 yoki undan keyingi xavfsiz versiyalarga yangilaş.
  2. Fayl yuklaş jarayonini kuzatiş funksiyasini çeklaş. PHP dasturini zudlik bilan yangilaş imkoniyati mavjud bõlmagan holatlarda php.ini konfiguratsiya faylida quyidagi parametrni belgilaş:session.upload_progress.enabled = 0Uşbu sozlama fayl yuklaş jarayonini kuzatiş funksiyasini õçiradi va tavsiflangan hujum yõlini çeklaydi. Biroq u zaiflikning õzini tõliq bartaraf etmaydi.
  3. Sessiyalarni saqlaş mexanizmini tekşiriş. PHP konfiguratsiyasidagi session.save_handler parametrini tekşiriş. Sessiya maʼlumotlari fayllarda saqlanayotgan bõlsa, tegişli serverlarni ustuvor tartibda yangilaş.
  4. PHP xizmatlarini qayta işga tuşiriş. Xavfsizlik yangilanişlari yoki konfiguratsiya õzgarişlari kiritilgandan sõng PHP-FPM, Apache yoki boşqa tegişli xizmatlarni qayta işga tuşiriş.
  5. Amaldagi PHP versiyalarini tekşiriş. Faqat buyruqlar qatoridagi PHP versiyasini emas, balki veb-sõrovlarga xizmat kõrsatayotgan PHP versiyasini ham tekşiriş. Konteynerlardan foydalanilganda ularning dasturiy tasvirlarini yangilaş va qayta joylaştiriş.
  6. Serverlarning xavfsizlik holatini nazorat qiliş. Sessiya fayllari, fayl yuklaş jarayonlari, PHP xatolik jurnallari va veb-server sõrovlarini monitoring qiliş hamda şubhali faoliyat aniqlanganda tegişli tekşiruvlarni amalga oşiriş.
  7. Dasturiy jarayonlarning huquqlarini çeklaş. PHP işçi jarayonlariga faqat zarur fayllar va resurslardan foydalaniş huquqlarini beriş, maxfiy konfiguratsiya fayllariga kirişni çeklaş.
  8. Qõllab-quvvatlanmaydigan versiyalardan voz keçiş. PHP 8.1 va undan oldingi versiyalardan foydalanayotgan tizimlarni inventarizatsiyadan õtkaziş hamda qõllab-quvvatlanadigan versiyalarga bosqiçma-bosqiç õtkaziş.

Linux distributivlari tarkibida taqdim etiladigan PHP paketlari uçun xavfsizlik tuzatişlari ayrim hollarda avvalgi versiya raqami saqlangan holda kiritilişi mumkin. Şuning uçun yangilaniş holatini baholaşda operatsion tizim işlab çiqaruvçisining rasmiy xavfsizlik xabarnomalarini ham tekşiriş lozim.

Zaiflikdan amalda foydalaniş holatlari aniqlanganmi?

2026-yil 20-noyabr holatiga kõra, CVE-2026-126714 zaifligidan tajovuzkorlar tomonidan real kiberhujumlarda faol foydalanilayotgani haqida tasdiqlangan ommaviy maʼlumotlar mavjud emas.

Depthfirst tadqiqotçilari mazkur zaiflikdan foydalaniş orqali masofadan kod bajariş mumkinligini tajriba şaroitida namoyiş etganlar.

Şuningdek, AQŞ Kiberxavfsizlik va infratuzilma xavfsizligi agentligining (CISA) ilgari eʼlon qilingan PHP2Shell zaifliklarini faol ekspluatatsiya qilinayotgan zaifliklar rõyxatiga (KEV) kiritgani yangi phpAfterShell zaifligidan ham amalda foydalanilayotganini anglatmaydi.

Xulosa

PHP dasturlaş tilida aniqlangan phpAfterShell zaifligi avvalgi xavfsizlik yangilanişlari barça hujum usullarini tõliq bartaraf eta olmasligini yana bir bor kõrsatmoqda.

Mazkur zaiflikning õziga xos jihati şundaki, tajovuzkor PHP dasturining sessiyalarni boşqariş mexanizmidagi xatolikdan foydalanib, veb-ilovaning autentifikatsiya talablarini çetlab õtişi va muayyan şaroitlarda serverda zararli kodlarni bajarişga erişişi mumkin.

Ayniqsa, internet orqali foydalaniş mumkin bõlgan, PHP ning zaif versiyalarida işlaydigan va sessiya maʼlumotlarini fayllarda saqlaydigan veb-resurslar alohida eʼtibor talab qiladi.

Şu munosabat bilan taşkilotlarga õz axborot tizimlari va veb-resurslarida foydalanilayotgan PHP versiyalarini zudlik bilan tekşiriş, zarur xavfsizlik yangilanişlarini õrnatiş hamda serverlarda şubhali faoliyatni doimiy nazorat qilib boriş tavsiya etiladi.