OpenSSH tizimida autentifikatsiyani çetlab ötiş imkonini beruvçi kritik zaiflikdan faol foydalanilmoqda!

Linux serverlariga masofadan xavfsiz ulaniş va ularni boşqariş uçun keng qöllaniladigan OpenSSH dasturiy taʼminotida SSHole nomli CVE-2026-123158 zaifligi aniqlandi. Uşbu zaiflik ayrim Linux tizimlarida tajovuzkorlarga foydalanuvçining haqiqiy paroli yoki SSH kalitiga ega bölmagan holda, uning hisobiga ruxsatsiz kiriş imkonini berişi mumkin.

Mazkur zaiflikning asosiy xavfi şundaki, undan foydalaniş uçun foydalanuvçi parolini qölga kiritiş yoki serverga oldindan zararli dastur örnatiş talab etilmaydi. Agar serverda zaiflikdan foydalaniş uçun zarur şartlar mavjud bölsa, tajovuzkor SSH orqali maxsus şakllantirilgan sörov yuboriş orqali autentifikatsiya tekşiruvini çetlab ötib, tizimga ruxsatsiz kirişga urinişi mumkin.

AQSH Kiberxavfsizlik va infratuzilma xavfsizligi agentligi (CISA) 2026-yil 9-noyabr kuni mazkur zaiflikni amalda foydalanilayotgani tasdiqlangan zaifliklar katalogi — Known Exploited Vulnerabilities (KEV) röyxatiga kiritdi. Bu esa muammoni şunçaki nazariy xavf sifatida emas, balki real kiberhujumlar bilan boğliq tahdid sifatida baholaş zarurligini körsatadi.

Zaiflikning mohiyati va texnik işlaş mexanizmi

SSHole zaifligi OpenSSH xizmatining Linux muhitida işlaşi, xususan, autentifikatsiya jarayonida parollarni tekşiriş mexanizmidagi xatolik bilan boğliq.

Muammo Linux tizimlarida qöllaniladigan musl libc standart C kutubxonasining crypt() funksiyasi hamda OpenSŞ tomonidan parol xeşlarini qayta işlaş jarayonidagi özaro nomuvofiqlik natijasida yuzaga keladi.

Odatda, foydalanuvçi SŞ orqali serverga ulanayotganda kiritilgan parol tizimdagi tegişli xeş bilan soliştiriladi. Agar parol notöğri bölsa, autentifikatsiya rad etilişi kerak.

Biroq musl libc kutubxonasida 256 baytdan ortiq uzunlikdagi ayrim parollarni qayta işlaş jarayonida crypt() funksiyasi xatolik belgisi sifatida «» qiymatini qaytarişi mumkin. OpenSSH esa ayrim şaroitlarda uşbu qiymatni foydalanuvçining /etc/shadow faylida saqlangan parol maydonidagi «» belgisi bilan soliştiradi.

Natijada, xatolik belgisi haqiqiy parol xeşi sifatida notöğri talqin qilinib, autentifikatsiya muvaffaqiyatli yakunlangandek qabul qilinişi mumkin.

Tajovuzkor uşbu holatdan foydalaniş uçun SSH orqali ulaniş vaqtida maxsus uzunlikdagi parol yuboradi. Aniqlangan mexanizmda parol uzunligi 257 baytdan 1 024 baytgaça bölişi mumkin.

Şu tariqa, tizimning muayyan konfiguratsiyasida parolni bilmagan holda ham ayrim foydalanuvçi hisoblariga kiriş imkoniyati yuzaga keladi.

Qaysi tizimlar va konfiguratsiyalar xavf ostida?

Mazkur zaiflik barcha Linux distributivlari yoki OpenSSH örnatilgan serverlarga birdek taalluqli emas. Undan foydalaniş uçun bir neçta texnik şartlar bir vaqtning özida mavjud bölişi talab etiladi.

Xususan, quyidagi holatlar xavf tuğdiradi:

  • Linux operatsion tizimida OpenSSH musl libc kutubxonasi bilan ishlayotgan bölishi;
  • SSH xizmatida PAM (Pluggable Authentication Modules) autentifikatsiya mexanizmi işlatilmasligi;
  • SSH orqali parol yordamida autentifikatsiya qiliş imkoniyati yoqilgan bölişi (PasswordAuthentication yes);
  • tizimdagi maqsadli foydalanuvçi hisobining /etc/shadow faylidagi parol maydonida «*» belgisi mavjud bölişi;
  • tizimda boşqa kamida bitta mahalliy foydalanuvçining ŞA-crypt algoritmi asosidagi haqiqiy parol xeşi, yaʼni $5$ yoki $6$ bilan boşlanuvçi xeş mavjud bölişi.

Mazkur shartlarning barchasi bajarilgandagina zaiflikdan foydalanish imkoniyati yuzaga keladi.

Zaiflik taʼsir qilişi mumkin bölgan platformalardan biri Alpine Linux hisoblanadi. Uşbu distributivda OpenSSH ayrim konfiguratsiyalarda musl libc bilan va PAM mexanizmisiz işlaydi.

Şuni alohida taʼkidlaş kerakki, serverda Alpine Linux yoki Docker konteynerining mavjudligi öz-özidan tizim zaif ekanligini anglatmaydi. Masalan, konteyner içida SSH serveri işga tuşirilmagan bölsa yoki PasswordAuthentication öçirilgan bölsa, mazkur hujum yöli mavjud bölmaydi.

Şuningdek, Red Hat kompaniyasining rasmiy maʼlumotlariga köra, uning mahsulotlari uşbu zaiflikdan taʼsirlanmaydi. Bunga OpenSSH’ning glibc kutubxonasi va standart holatda PAM mexanizmi bilan işlaşi sabab böladi.

CISA tomonidan faol ekspluatatsiya holatlari tasdiqlandi

2026-yil 9-noyabr kuni CISA CVE-2026-123158 zaifligini Known Exploited Vulnerabilities (KEV) katalogiga kiritdi. Mazkur katalogga faqat amalda ekspluatatsiya qilinayotgani haqida tegişli dalillar mavjud bölgan zaifliklar kiritiladi.

CISA maʼlumotlariga köra, AQSH federal fuqarolik ijroiya organlari uşbu zaiflikni bartaraf etiş çoralarini 2026-yil 12-noyabrga qadar amalga oşirişi lozim. Şuningdek, Binding Operational Directive 26-04 talablari doirasida tizimlarda buzib kiriş alomatlarini aniqlaş va zarur raqamli kriminalistik tekşiruvlarni amalga oşiriş talab etiladi.

Mazkur muddat AQSH federal fuqarolik ijroiya organlari uçun belgilangan bölib, boşqa taşkilotlar uçun bevosita majburiy muddat hisoblanmaydi. Biroq CISA barça taşkilotlarga KEV katalogidagi zaifliklarni ustuvor tartibda bartaraf etişni tavsiya qiladi.

Zaiflikning xavflilik darajasi CVSS v3.1 mezonlari böyiça 8,1 ball bilan baholangan. Bu yuqori xavflilik darajasini anglatadi.

Bunda muhim jihat şundaki, CISA tomonidan zaiflikdan faol foydalanilayotgani qayd etilgan bölsa-da, uning tölov talab qiluvçi zararli dasturlar (ransomware) kampaniyalarida qöllanilayotgani hozirça tasdiqlanmagan.

Hujum urinişlari va kuzatilgan şubhali faollik

SANS Internet Storm Center tadqiqotçisi Johannes Ullriç tomonidan olib borilgan kuzatuvlar SSHole zaifligidan foydalanişga qaratilgan şubhali sörovlar mavjudligini körsatdi.

Tadqiqot davomida SSH xizmatlariga yuborilgan, takrorlanuvçi «A» belgilaridan taşkil topgan noodatiy uzun parollar qayd etilgan.

Xususan:

2026-yil 5-noyabr kuni 232 ta;

2026-yil 6-noyabr kuni esa 713 ta şubhali uzun parol yuboriş sörovi aniqlangan.

Uşbu körsatkiçlar zaiflikdan foydalanişga qaratilgan urinişlar yoki şubhali sörovlarni anglatadi. Ularning barçasi muvaffaqiyatli buzib kiriş holati yoki alohida tajovuzkorlar sonini bildirmaydi.

Tadqiqotda yana bir muhim jihat aniqlangan: Cowrie honeypot tizimlari parolning faqat dastlabki 255 ta belgisini qayd etişi mumkin. Şu sababli, uzun parol orqali amalga oşirilgan hujumlarning töliq körinişini aniqlaş va ularni tahlil qiliş murakkablaşadi.

Bu holat xavfsizlik monitoringi vositalarini sozlaşda faqat qayd etilgan parol uzunligiga tayanib qolmaslik, balki SŞ ulanishlarining boshqa parametrlarini va autentifikatsiya natijalarini ham tekshirish zarurligini ko‘rsatadi.

Zaiflikdan muvaffaqiyatli foydalanilgan taqdirda yuzaga kelişi mumkin bölgan oqibatlar

SŞole zaifligidan foydalaniş orqali tajovuzkorlar tizimga ruxsatsiz kiriş imkoniyatiga ega bölişi mumkin. Buning natijasida quyidagi xavflar yuzaga keladi:

  • Ruxsatsiz kiriş: foydalanuvçining haqiqiy parolini bilmagan holda ayrim hisoblar orqali serverga ulaniş;
  • Maxfiy maʼlumotlarning oşkor etilişi: serverda saqlanayotgan fayllar, konfiguratsiyalar, maʼlumotlar bazasi maʼlumotlari va xizmat hisoblariga tegişli axborotlarni qölga kiritiş;
  • Tizim ustidan nazoratni kengaytiriş: foydalanuvçi hisobining vakolatlariga qarab, boşqa hisoblar yoki yuqori huquqli foydalanuvçilar vakolatlarini qölga kiritişga uriniş;
  • Zararli dasturlarni joylaştiriş: serverga zararli fayllar, masofadan boşqariş vositalari yoki boşqa şubhali dasturlarni örnatiş;
  • Tizim faoliyatiga zarar yetkaziş: muhim fayllarni özgartiriş yoki öçiriş, xizmatlarni töxtatiş va axborot tizimlari faoliyatini izdan çiqariş;
  • Keyingi hujumlar uçun foydalaniş: buzib kirilgan serverni taşkilotning boşqa içki axborot tizimlariga hujum qiliş uçun vositaga aylantiriş.

Şuni hisobga oliş kerakki, autentifikatsiyani çetlab ötiş avtomatik ravişda administrator huquqlarini qölga kiritiş degani emas. Tajovuzkor dastlab qaysi foydalanuvçi hisobiga kirgan bölsa, uning vakolatlari doirasida harakat qiladi. Biroq uşbu hisob orqali imtiyozlarni oşiriş yoki boşqa tizimlarga kiriş imkoniyatlarini izlaşga urinişi mumkin.

Zaiflikni bartaraf etiş va himoyalaniş böyiça tavsiyalar

Mazkur zaiflikdan foydalaniş xavfini kamaytiriş maqsadida OpenSSH xizmatidan foydalanayotgan taşkilotlarga quyidagi xavfsizlik çoralarini amalga oşiriş tavsiya etiladi.

  1. OpenSSH dasturiy taʼminotini yangilaş.

OpenSŞʼning 10.6p2 versiyasida mazkur zaiflikni bartaraf etişga qaratilgan tuzatiş kiritilgan. Şu sababli, tegişli tizimlarni uşbu yoki undan keyingi xavfsiz versiyaga yangilaş lozim.

Alpine Linux foydalanuvçilari distributivning rasmiy xavfsizlik yangilanişlarini örnatişlari kerak. Çunki ayrim distributivlarda tuzatilgan paketlar eski versiya raqami bilan ham taqdim etilişi mumkin.

Masalan, Alpine Linuxʼning quyidagi relizlarida tuzatilgan OpenSSH paketlari mavjud:

  • Alpine 3.21.10;
  • Alpine 3.22.8;
  • Alpine 3.23.8;
  • Alpine 3.24.4.

Boşqa distributivlarda ham işlab çiqaruvçi tomonidan taqdim etilgan xavfsizlik yangilanişlarini tekşiriş tavsiya etiladi.

2. SSH orqali parol bilan autentifikatsiyani vaqtinça öçiriş.

Agar xavfsizlik yangilanişlarini zudlik bilan örnatiş imkoni bölmasa, vaqtinçalik himoya çorasi sifatida SSH orqali parol yordamida autentifikatsiya qilişni öçiriş mumkin.

Buning uçun SSH serverining konfiguratsiya faylida quyidagi parametrni belgilaş lozim:

PasswordAuthentication no

Şundan söng SSH xizmatini qayta işga tuşiriş talab etiladi.

Muhim: uşbu sozlamani özgartirişdan oldin SŞ kaliti orqali ulaniş işlayotganini tekşiriş zarur. Aks holda, serverga masofadan kiriş imkoniyatini yöqotiş mumkin.

  1. SSH xizmatiga kirişni çeklaş.

SŞ xizmatining 22-portiga internet tarmoğidan töğridan-töğri ulaniş imkoniyatini qayta körib çiqiş lozim. Xizmatga faqat işonçli IP-manzillar, VPN yoki maxsus boşqaruv tarmoqlari orqali ulanişga ruxsat beriş tavsiya etiladi.

  1. Foydalanuvçi hisoblarini tekşiriş.

Serverdagi /etc/shadow faylida «*» belgisi bilan ifodalangan hisoblarni aniqlaş, ularning vazifasi va SSH orqali ulaniş huquqlarini qayta körib çiqiş zarur. Şuningdek, foydalanilmayotgan yoki keraksiz hisoblarni öçirib qöyiş tavsiya etiladi.

  1. Tizim jurnallarini tahlil qiliş.

SŞ xizmatining autentifikatsiya jurnallarini tekşiriş orqali şubhali ulanişlarni aniqlaş lozim. Xususan:

  • parol orqali muvaffaqiyatli amalga oshirilgan noodatiy SSH ulanişlari;
  • parol bilan autentifikatsiya qiliş imkoniyati mavjud bölmagan hisoblar orqali muvaffaqiyatli kiriş holatlari;
  • nomaʼlum IP-manzillardan amalga oşirilgan ulanişlar;
  • foydalanuvçi vakolatlarining özgarişi;
  • yangi SSH oçiq kalitlarining authorized_keys fayliga qöşilişi;
  • SSH orqali kirilgandan söng bajarilgan noodatiy buyruqlar va işga tuşirilgan jarayonlar.

Bunda faqat muvaffaqiyatsiz autentifikatsiya urinişlarini emas, balki muvaffaqiyatli kirişlar va ulardan keyingi faoliyatni ham tekşiriş muhim.

  1. Serverda buzib kiriş alomatlarini aniqlaş.

Agar tizim zaif bölgan davrda internet orqali SSH xizmatiga ulaniş imkoniyati mavjud bölgan bölsa, serverni faqat yangilaş bilan çeklanib qolmaslik kerak. Avvalgi hujumlar natijasida tizimga kirilgan yoki kirmaganini aniqlaş uçun raqamli kriminalistik tekşiruv ötkaziş lozim.

Bunda tizimdagi yangi foydalanuvçi hisoblari, özgartirilgan konfiguratsiya fayllari, nomaʼlum jarayonlar, rejalaştirilgan vazifalar, yangi SSH kalitlari va şubhali tarmoq ulanişlarini tekşiriş tavsiya etiladi.

Agar ruxsatsiz kiriş alomatlari aniqlansa, tegişli dalillarni saqlab qoliş, buzib kirilgan serverni tarmoqdan ajratiş va maxfiy maʼlumotlarni almaştiriş böyiça zarur çoralarni köriş lozim.

OpenSSH tizimida aniqlangan SSHole (CVE-2026-123158) zaifligi Linux serverlarining masofaviy boşqaruv xavfsizligiga jiddiy tahdid tuğdiradi. Ayniqsa, musl libc kutubxonasidan foydalanadigan, PAM mexanizmi öçirilgan va parol orqali autentifikatsiya qiliş imkoniyati yoqilgan serverlar alohida eʼtibor talab qiladi.

CISA tomonidan mazkur zaiflikning faol ekspluatatsiya qilinayotgani tasdiqlanib, KEV katalogiga kiritilgani taşkilotlar uçun xavfsizlik çoralarini keçiktirmasdan amalga oşiriş zarurligini anglatadi.

Şu munosabat bilan, OpenSSH xizmatidan foydalanayotgan taşkilotlarga öz serverlari va konteyner muhitlarini inventarizatsiyadan ötkaziş, zaif konfiguratsiyalarni aniqlaş, tegişli xavfsizlik yangilanişlarini örnatiş hamda SSH ulanişlari va tizimdagi foydalanuvçi faoliyatini kuçaytirilgan tartibda monitoring qiliş tavsiya etiladi.

Unutmang: dasturiy taʼminotni yangilaş mavjud zaiflikni bartaraf etadi, biroq yangilaniş örnatilişidan oldin tizimga amalga oşirilgan ehtimoliy buzib kiriş holatlarini aniqlaş va ularning oqibatlarini bartaraf etiş ham axborot xavfsizligining muhim qismidir.