Linux yadrosida aniqlangan CVE-2026-72018 zaifligi hujumchiga tizimdagi mavjud huquqlarini root darajasigacha oshirish imkonini berishi mumkin. Tadqiqotchilar mazkur zaiflikdan foydalanish uchun bor-yo‘g‘i 16 baytlik xotira yozuvi ham yetarli bo‘lishi mumkinligini aniqladi.

Linux yadrosi — operatsion tizimning eng muhim qismlaridan biri bo‘lib, dasturlar, qurilmalar, xotira va boshqa tizim resurslari bilan ishlashni boshqaradi. Shu sababli aynan kernel’dagi zaifliklar tizim xavfsizligiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Yaqinda Linux yadrosining SMC-D mexanizmi tarkibidagi dibs_loopback komponentida CVE-2026-72018 raqami bilan qayd etilgan zaiflik aniqlandi. Mazkur muammo xotiraga ma’lumot yozish vaqtida uning ajratilgan hudud chegarasidan chiqib ketishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Zaiflik CVSS 3.1 bo‘yicha 7.8 ball bilan baholangan va yuqori xavf darajasiga ega.

Zaiflik nimada?

Oddiy qilib aytganda, dastur ma’lumotni xotiraga yozayotgan vaqtda qayerga va qancha ma’lumot yozilayotganini tekshirishi kerak.

Masalan, dasturga xotirada 100 baytlik joy ajratilgan bo‘lsa, u ushbu hududdan tashqariga ma’lumot yozmasligi kerak.

CVE-2026-72018 holatida esa Linux yadrosining dibs_loopback komponentida bunday tekshiruv yetarli darajada amalga oshirilmagan.

Natijada hujumchi ma’lum shartlar bajarilganda ajratilgan xotira hududidan tashqariga ma’lumot yozishga majbur qilishi mumkin.

Bunday holat Out-of-Bounds Write, ya’ni xotira chegarasidan tashqariga yozish deb ataladi.

Bu esa yadro xotirasidagi boshqa muhim ma’lumotlarning buzilishiga olib kelishi mumkin.

SMC-D nima va muammo qanday yuzaga kelgan?

SMC-D — Linux tizimlarida ma’lumot almashish uchun ishlatiladigan mexanizmlardan biri.

U dastlab asosan IBM Z kabi maxsus server va mainframe muhitlarida ishlatilgan. Shu sababli ushbu mexanizmning ayrim qismlari oddiy x86 kompyuterlarida keng qo‘llanilmagan.

Keyinchalik Linux yadrosiga dibs_loopback virtual qurilmasi qo‘shildi. Bu esa SMC-D funksiyalaridan maxsus apparat qurilmasisiz, oddiy Linux tizimlarida ham foydalanish imkonini berdi.

Natijada ilgari nisbatan kam foydalanilgan kod qismi oddiy Linux tizimlarida ham ishga tushadigan bo‘ldi.

Aynan shu komponentda xotira chegaralarini tekshirish bilan bog‘liq muammo aniqlangan.

Eng qiziq jihati: atigi 16 baytlik yozuv yetarli bo‘lishi mumkin

Mazkur zaiflikni boshqa ko‘plab xotira buzilishi zaifliklaridan ajratib turadigan jihat bor.

Odatda hujumchi xotiraga yozish imkoniyatini qo‘lga kiritganda, undan imkon qadar keng foydalanishga — ya’ni kerakli ma’lumotni kerakli manzilga yozishga harakat qiladi.

CVE-2026-72018 holatida esa imkoniyat juda cheklangan.

XBOW tadqiqotchilari hujumchi amalda 16 baytlik nol qiymatlarni ma’lum xotira hududiga yozishi mumkinligini aniqlagan.

Bir qarashda bu juda kichik imkoniyatdek ko‘rinadi.

Ammo Linux yadrosida ayrim ma’lumotlar juda muhim vazifani bajaradi. Shuning uchun kichik hajmdagi xotira yozuvi ham kerakli joyga tushsa, jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.

16 bayt qanday qilib ROOT huquqiga olib kelishi mumkin?

Linux tizimida har bir jarayonning foydalanuvchi va guruh huquqlarini belgilovchi ma’lumotlar mavjud.

Ular orasida jarayonning qanday huquqlarga ega ekanini aniqlashda foydalaniladigan cred tuzilmasi ham bor.

Linux tizimida UID 0 root foydalanuvchisini bildiradi.

Tadqiqotchilar cheklangan xotira yozuvidan foydalanib, cred tuzilmasidagi xavfsizlik uchun muhim bo‘lgan qiymatlarga ta’sir ko‘rsatish mumkinligini namoyish qilgan.

Natijada jarayonning foydalanuvchi identifikatori root bilan bog‘liq qiymatga o‘zgartirilishi mumkin.

Ya’ni hujum quyidagi ko‘rinishda tasvirlanadi:

Linux yadrosidagi zaiflik → xotiradan tashqariga yozish → muhim huquq ma’lumotlarining o‘zgarishi → ROOT huquqiga ega jarayon

Shu sababli zaiflik oddiy xotira buzilishi emas, balki mahalliy huquqlarni oshirishga olib kelishi mumkin bo‘lgan xavfsizlik muammosi hisoblanadi.

Zaiflikdan istalgan foydalanuvchi foydalana oladimi?

Yo‘q.

Mazkur zaiflikni ekspluatatsiya qilish uchun hujumchi tizimda ma’lum darajadagi huquqqa ega bo‘lishi kerak.

Xususan, CAP_NET_ADMIN capability’si talab qilinadi.

CAP_NET_ADMIN Linux tizimida tarmoq bilan bog‘liq ayrim boshqaruv amallarini bajarish imkonini beruvchi maxsus huquqlardan biridir.

Bu jihat ayniqsa serverlar va konteynerlar uchun muhim.

Agar zararli yoki buzilgan jarayonga CAP_NET_ADMIN berilgan bo‘lsa, u mazkur zaiflikdan foydalanishga yaqinroq imkoniyatga ega bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun tashkilotlar ushbu capability kimga va nima sababdan berilganini tekshirishi lozim.

Zaiflikni sun’iy intellekt aniqladi

CVE-2026-72018 hodisasining yana bir e’tiborga molik jihati — uni tadqiq qilishda XBOW nomli avtonom kiberxavfsizlik platformasidan foydalanilgan.

XBOW Linux yadrosi kodini tahlil qilish, zaif joylarni aniqlash, ularni tekshirish va ekspluatatsiya qilish imkoniyatlarini izlash kabi jarayonlarning katta qismini avtomatlashtirgan.

Bu sun’iy intellekt va avtonom agentlarning kiberxavfsizlikdagi imkoniyatlari tobora kengayib borayotganini ko‘rsatadi.

Biroq tadqiqot jarayonida inson mutaxassislarining roli ham saqlanib qolgan.

Mutaxassislar agentni kerakli yo‘nalishga yo‘naltirgan, ayrim hujum ssenariylarini qayta ko‘rib chiqishga undagan va aniqlangan xotira yozuvi bilan amaliy tajribalar o‘tkazilishini talab qilgan.

Demak, mazkur holat sun’iy intellekt inson mutaxassisining o‘rnini to‘liq egalladi, degan xulosaga asos bo‘lmaydi. Aksincha, u murakkab texnik tadqiqotlarni tezlashtirish va katta hajmdagi kodni tahlil qilishda qo‘shimcha vosita sifatida qo‘llanayotganini ko‘rsatadi.

Zaiflikdan foydalanish qanchalik oson?

Tadqiqotchilar tomonidan o‘tkazilgan tajribada ekspluatatsiya har bir urinishda ham muvaffaqiyatli ishlamagan.

XBOW ma’lumotlariga ko‘ra, tajriba davomida 100 ta alohida tizim yuklanishining 22 tasida huquqlarni oshirishga erishilgan.

Biroq ushbu natijani barcha Linux tizimlari uchun bir xil deb hisoblash mumkin emas.

Chunki ekspluatatsiya samaradorligiga:

• Linux yadrosining versiyasi;
• operatsion tizim distributivi;
• yadro konfiguratsiyasi;
• xotirani boshqarish mexanizmlari;
• xavfsizlik himoyalari;
• tizimdagi boshqa sozlamalar

ta’sir qilishi mumkin.

Shuningdek, tadqiqotchilar tajribani ma’lum sharoitlarda va ayrim kernel himoya mexanizmlari o‘chirilgan muhitda o‘tkazgan.

Shu sababli 22/100 ko‘rsatkichi real tizimlarda ham aynan takrorlanadi, deb xulosa qilish noto‘g‘ri.

Tashkilotlar nima qilishi kerak?

1. Linux yadrosini yangilash

CVE-2026-72018 uchun chiqarilgan xavfsizlik yangilanishlarini o‘rnating.

Ayniqsa internetga ulangan serverlar, muhim axborot tizimlari va katta hajmdagi xizmatlarni ishga tushirayotgan Linux serverlariga alohida e’tibor qaratish lozim.

2. CAP_NET_ADMIN huquqini tekshirish

Server va konteynerlarda qaysi xizmatlarga CAP_NET_ADMIN berilganini aniqlang.

Agar ushbu huquq xizmat ishlashi uchun zarur bo‘lmasa, uni olib tashlash maqsadga muvofiq.

3. Konteynerlarni nazorat qilish

Konteynerlarga berilgan Linux capability’larini muntazam tekshirib boring.

Ayniqsa CAP_NET_ADMIN kabi keng imkoniyat beruvchi huquqlarni faqat zarur hollarda qo‘llash tavsiya etiladi.

4. Kernel xavfsizlik yangilanishlarini muntazam kuzatish

Linux yadrosining yangi versiyasi chiqishini kutib o‘tirmasdan, foydalanilayotgan distributiv ishlab chiqaruvchisi tomonidan taqdim etiladigan security updatelarni muntazam o‘rnating.

5. Shubhali root jarayonlarini tekshirish

Agar tizimda odatda root huquqiga ega bo‘lmagan xizmat yoki jarayon kutilmaganda yuqori huquqlar bilan ishga tushgan bo‘lsa, ushbu hodisani tekshirish lozim.

Shuningdek, tizim jurnallari va xavfsizlik monitoringi vositalari orqali huquqlarni oshirishga urinishlar mavjudligini tahlil qilish tavsiya etiladi.

CVE-2026-72018 Linux yadrosining SMC-D mexanizmidagi dibs_loopback komponentida aniqlangan yuqori xavfli zaiflikdir.

Muammo xotiraga ma’lumot yozishdan oldin uning chegaralari yetarlicha tekshirilmagani sababli yuzaga keladi. Ayrim shartlarda ushbu zaiflikdan foydalanib, hujumchi yadro xotirasidagi muhim ma’lumotlarni o‘zgartirishi va natijada o‘z huquqlarini root darajasigacha oshirishi mumkin.

Zaiflikning eng muhim jihatlaridan biri — juda cheklangan xotira yozuvi ham yetarli bo‘lishi mumkinligi. Bu esa Linux yadrosidagi kichik ko‘rinadigan xotira xatosi ham tizim xavfsizligiga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini namoyish etadi.

Bundan tashqari, ushbu tadqiqot sun’iy intellekt asosidagi avtonom xavfsizlik vositalari murakkab dasturiy ta’minotdagi zaifliklarni aniqlash va tahlil qilishda tobora faol qo‘llanayotganini ko‘rsatmoqda.

Tashkilotlarga Linux yadrosini tegishli xavfsizlik yangilanishlari bilan yangilash, CAP_NET_ADMIN huquqidan foydalanishni tekshirish hamda ushbu huquqqa ega server va konteynerlarni alohida nazorat qilish tavsiya etiladi.